قسمت هفتم از خلاصه کتاب نوپای ناب

در مجموعه مقالات تبیین و بررسی نظریه‌ی نوپای ناب یا The lean startup در کتابی با همین عنوان،اثر اریک ریز به موارد گوناگونی پرداختیم و تعاریف مختلفی را از نظر گذراندیم تا مبنای بحث‌های آتی باشند.

در یادداشت قبلی نیز بخش اول را به پایان رساندیم و بخش دوم را طرح ریزی کردیم و در این یادداشت قصد داریم بررسی بخش دوم کتاب یعنی “هدایت” را رسما آغاز کنیم. قبلا گفتیم که یک کسب و کار نوپا کارخانه ای است که با تمرکز بر یادگیری معتبر گزاره‌ها و فرضیاتی را اعتبار سنجی می کند و این کار را باید با اجرای روش علمی پیش ببرد که ما قصدمان تصویر کردن همین روش علمی است.
اریک ریز برخی از این فرضیات که باید مورد آزمایش قرار بگیرند را بسیار مهم و حیاتی تر از سایر موارد می‌داند و رد یا تایید آن ها را مسبب حیات و ممات کسب و کار می‌پندارد. او این فرضیات پر اهمیت را leap of faith می‌داند که الحق و الانصاف ترجمه آن به یک معادل فارسی دشوار است و باید آن را توضیح داد هرچند در ترجمه این کتاب و در نسخه منتشر شده توسط انتشار ستکا این عبارت معادل “فرضیات گمان جهشی” در نظر گرفته شده است.
و اما اصل موضوع،معنی و مفهوم leap of faith یا همان فرضیات گمان جهشی عبارت است از: باور کردن و پذیرفتن مواردی خارج از چارچوب معمول و متعارف عقل، اما صرف نظر از این عبارات و گرفتاری‌های ترجمه منظور از فرضیه‌های گمان جهشی فرضیاتی است که بیشترین ریسک را در برنامه ی یک کسب و کار نوپا دارند، فرضیاتی که همه چیز به صحت و سقم آن ها بستگی دارد.
اریک ریز دو فرضیه گمان جهشی بسیار مهم مربوط به ارزش یا Value و همینطور فرضیه ی رشد یا Growth را اصلی ترین این فرضیات می‌داند.
اما پس از طرح فرضیات گمان جهشی چه باید بکنیم؟
بعد از پشت سر گذاشتن طرح فرضیات گمان جهشی، اولین قدم ورود سریع به مرحله ساختن یک کمینه محصول پذیرفتنی یا Minimum viable product ) MVP) است. کمینه محصول پذیرفتنی نسخه ای از محصول است که امکان یک چرخش کامل در حلقه­ ی ساختن، اندازه گیری و یادگیری که در یادداشت قبل به آن پرداختیم را با حداقل میزان تلاش و کمترین زمان توسعه محصول فراهم می‌کند.
نکته جالب توجه در مورد MVP این است که این محصول باید برای ارزیابی و سنجش صحت فرضیات اولیه به دست مشتریان بالقوه برسد تا تصمیمات آتی بر مبنای واکنش آن ها اتخاذ شوند نه این که صرفا محصولی باشد که طراحان و مهندسان و اعضای تیم با آن سر و کله بزنند.
حالا پس از این که این محصول به مشتریان بالقوه عرضه شد،باید با اندازه گیری شاخص‌هایی ارزیابی کنیم که اقبال بازار به آن محصول چگونه بوده است،روشی که اریک ریز در نوپای ناب برای این کار معرفی می کند “حسابداری نوآوری” است.
حسابداری نوآوری روشی است کمی که نمایان گر میزان توفیق محصول در بازار با توجه به فعالیت‌های انجام شده است. انتخاب سنجه‌های مناسب برای استفاده در حسابداری نوآوری کار بسیار حساس و ظریف است که در یادداشت های بعدی حتما مفصلا به آن خواهیم پرداخت.
سپس به آخرین و شاید مهمترین نقطه از مدل نوپای ناب می‌رسیم، یعنی چرخش یا Pivot.پس از طی کردن سریع و مکرر حلقه‌­ی بازخورد ساختن، اندازه گیری و یادگیری با سخت ترین سوال هر کارآفرین مواجه می‌شویم:
آیا استراتژی اصلی را تغییر دهیم یا نه،حفظش کنیم؟
طبیعتا اگر تشخیص دهیم یکی از فرضیات ما غلط است، لاجرم باید تغییری در خور در استراتژی کسب و کار بدهیم، یعنی اگر فرضیه از فرضیات اصلی بود ایجاب می‌کند تا تغییر زیادی را در استراتژی اعمال نماییم و به همین شکل این روند را به صورت تکرار پذیر طی کنیم تا محصول اصطلاحا به market fit برسد.

همان‌طور که در ابتدای مجموعه یادداشت‌های نوپای ناب بیان کردیم، مطالب این کتاب در سه بخش اصلی چشم انداز،هدایت و شتاب ارائه شده است. تا به این جا، بخش اول را به پایان رساندیم و چارچوب اصلی نوپای ناب را بررسی کردیم.اگر بخواهیم مروری اجمالی و سریع بر اهم مطالب گذاشته داشته باشیم تا مدخلی باشد جهت ورود به بخش دوم کتاب نوپای ناب اثر اریک ریز،می‌توانیم به مفهوم یادگیری معتبر یا Validated learning اشاره کنیم که آن را به عنوان سنجه ای مناسب برای اندازه گیری پیشرفت یک کسب و کار نوپا تعریف کرده و اهمیت بسیار آن را تبیین نمودیم و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که کسب و کار نوپا در حقیقت تولید کننده مجموعه‌ای از آزمایش ها است که خروجی این آزمایش‌ها منجر به یادگیری این موضوع خواهد شد که چطور یک کسب و کار پایدار ایجاد می‌شود.

حلقه بازخورد: ساخت، اندازه گیری و یادگیری

در بخش دوم به این موضوع خواهیم پرداخت که یک کسب و کار نوپا اساسا کاتالیزوری برای تبدیل ایده‌ها به محصولات است و برای این که این کار را به درستی انجام دهد باید فرایند اصلی نوپای ناب را طی نماید. فرآیند اصلی نوپای ناب عبارت است از حلقه بازخورد ساخت، اندازه گیری و یادگیری که در زیر مشاهده می‌کنید.

هر فرد با توجه به استعداد و توانایی‌هایی که دارد و آموزش‌هایی که در طول زندگی می‌بیند معمولا در یکی از اجزاء این حلقه توانمندی و درک بیشتر و بهتری دارد، مثلا معمولا مهندس‌ها در لایه‌ی محصول بسیار مسائل را خوب تحلیل می‌کنند و به قول معروف سوارِ کار هستند،در مقابل برخی مدیران در برنامه ریزی استراتژیک دور از واقعیت تبحر خاصی دارند و یا برخی کارآفرینان فقط توجه خود را صرف ایده‌پردازی می‌کنند و وسواس کشنده‌ای را برای نمونه اولیه به خرج می‌دهند.

مهم‌ترین اصل حلقه بازخورد

همانطور که حتما تاکنون متوجه شده‌اید اجزاء این حلقه به تنهایی هیچ اهمیتی ندارند و در کنار هم معنادار می‌شوند. از طرفی اریک ریز در نوپای ناب معتقد است که مهمترین اصل این حلقه هیچ یک از اجزاء آن نیست بلکه آن چه در این خصوص اهمیت دارد سریع و سریع تر طی کردن آن است،بنابراین برای شما به عنوان یک کارآفرین ضروری است تا انرژی خود را روی حداقل کردن زمان طی نمودن کل این حلقه ی بازخورد متمرکز کنید. این موضوع شالوده ی هدایت یک کسب و کار نوپا است که موضوع بخش دوم کتاب نوپای ناب است که پیرامون هریک از اجزاء آن و چگونگی سرعت بخشیدن به طی نمودن آن به تفصیل بحث خواهیم کرد.

در یادداشت های قبلی از محوری ترین رکن مدل نوپای ناب یعنی “یادگیری معتبر” سخن گفتیم و از طرفی اصلی ترین ویژگی استارتاپ یا کسب و کار نوپا را پر ابهام بودن آن در تمام شئون تعریف کردیم.حالا به راستی در این شرایط پر ابهام و پر از عدم قطعیت چگونه باید گام برداریم تا در جهت ارزش آفرینی کسب و کار و رشد پایدار آن قراربگیریم و اقداماتمان باعث اتلاف منابع نشود؟ از قدیم گفته ایم و شنیده ایم که “املای نانوشته غلط ندارد.” از طرفی ما در مطالب قبلی از ضرورت آزمون و خطا و هرچه سریع تر تکرار کردن این حلقه گفتیم اما حالا می خواهیم این را هم مطرح کنیم که اگر فقط پیرو مکتب “فقط انجامش بده” یا همان “just do it” باشیم،می توانیم خیلی زود تبعات تصمیماتمان را ببینیم اما لزوما اطلاعات معتبری به دست نخواهیم آورد.

ضرورت طراحی آزمایش‌ علمی

روش علمی و طراحی آزمایش های علمی به ما کمک خواهند کرد تا بدانیم هر اقدام را به چه دلیل انجام می دهیم و صرف نظر از توفیق یا عدم موفقیت در آن اقدام ،چه دست آورد هایی خواهیم داشت.اریک ریس در مدل نوپای ناب معتقد است که تمام اقدامات کسب و کارهای نوپا باید در قالب آزمایش هایی مورد بررسی قرار گیرند تا بتوان تشخیص داد کدام قسمت ها عالی هستند و کدام قسمت ها نقص دارند.او معتقد است یک آزمایش به درد بخور از روش علمی پیروی می کند.یعنی این آزمایش ها با فرضیه هایی روشن آغاز می شوند و درباره آنچه قرار است اتفاق بیفتد پیش بینی هایی ارائه می دهند، سپس صحت و سقم این پیش بینی ها را در عمل می آزمایند.

فرضیات در آزمایش علمی

بحثمان خیلی انتزاعی شد،اجازه بدهید تا مثالی بزنیم و بحث را بیشتر باز کنیم:

فرض کنید شما می خواهید یک کسب و کار فروش آنلاین کیف و کفش راه بیاندازید؛ شما می توانید مدت زیادی را صرف کنید تا تمام آنچه در ذهن دارید را اعم از انبارهای بزرگ، محصولات متنوع، شرکای توزیع و قول فروش فراوان بدست آورید و بعد این محصول عظیم الجثه را بدست مشتری برسانید و تازه ببینید که مورد اقبال مشتری واقع می شود یا نه.حتما اگر محصولتان مقبول مشتری نباشد بسیار ترسناک است و قطعا با این اقدام که کسب و کار را با اتلافی زیاد به سمت تباهی می کشد موافق نخواهید بود.در عوض می توانید کار خود را با انجام یک آزمایش علمی با فرضیه ای روشن آغاز کنید.

بررسی یک فرضیه

فرضیه این است که آیا مشتریان اصلا تمایل دارند به صورت آنلاین کیف و کفش بخرند؟

شما می توانید برای پاسخ به این سوال و جلوگیری از اتلاف منابع مثلا به سراغ خرده فروش های محلی بروید و درخواست کنید تا از موجودی ویترین آنها تصویر برداری کنید و این تصاویر را به صورت آنلاین پخش کنید و در صورتی که کسی خواهان خرید بود این فرایند را پیش ببرید و به قول خودمان معامله را جوش بدهید و خرید را به دست مشتری برسانید و پول را تمام و کمال دریافت کرده و به فروشنده بدهید و پورسانتی بابت این کار دریافت کنید،از این طریق شما اصلی ترین فرضیه کسب و کارتان را آزموده اید.این مثالی که زدیم داستانی واقعی از Nick Swinmurn موسسه Zappos است که از معروف ترین فروشگاه های آنلاین کیف و کفش و لباس بوده و سالانه بیش از یک میلیارد دلار فروش ناخالص دارد.حالا فکر کنید اگر آقای Swinmurn به جای این کار مدت ها وقت و سرمایه خود را صرف مثلا راه اندازی یک سایت با ظاهری خارق العاده می کرد و در راه اندازی آن از بروز ترین تکنولوژی ها استفاده می کرد،البته اینجا داستان به خوبی و خوشی ختم شد وگرنه ممکن است بعد از این طی طریق به این نتیجه برسیم که اصلا آن چیزی که ما آن را ارزش می پنداشتیم برای مشتری واقعا ارزشی نداشته است.

حسن ختام

اریک ریس در نوپای ناب معتقد است که هر آزمایش به خودی خود یک محصول است و خیلی بیش تر از یک تحقیق نظری است و اگر هر آزمایش صحت فرضیه ای که برای آن طرح شده را تایید کرد مدیر می تواند عملیات مربوط به آن را آغاز نماید.امیدوارم همگی در هر کسب و کاری که فعالیت می کنیم به نصیحت اریک ریس که در ادامه آن را عینا برایتان از کتاب نوپای ناب آورده ام گوش جان فرا دهیم باشد که با گام هایی استوار و عاری از اتلاف در مسیر توسعه پایدار کسب و کار قدم برداریم.

“موفقیت فقط ارائه چند ویژگی نیست،بلکه موفقیت عبارت است از یادگیری چگونگی حل مسائل مشتری”

همه می‌دانیم “یادگیری” برای سرمایه‌گذاران یک کسب و کار شکست خورده که پول و زمان و انرژی صرف یک تیم کارآفرینی کرده‌اند دلداری کوچکیست و یا مثلا شما هرگز نمی‌توانید به بانک در ازای وامی که به شما پرداخت کرده‌است “یادگیری” برگردانید و جلوی مصادره اموالتان را بگیرید همانطور که اگر یک خلبان باعث سقوط هواپیما شود در حال سقوط حتما چیزهایی یاد گرفته اما این “یادگیری” به درد هیچ کس نمی‌خورد حتی خودش!

یادگیری در بعضی امور خصوصا در دنیای کسب و کار خیلی خوش نام نیست.

اما واقعیت این است که از طرف دیگر اگر هدف اساسی یک کارآفرین را ساختن سازمان در شرایط عدم قطعیت فراوان بدانیم آنگاه مهمترین ابزار او برای دستیابی به این هدف همین “یادگیری” است که در پاراگراف بالا حسابی به آن نیش و کنایه زدیم!

کارآفرین نیاز دارد تا مدام ببینید کدام دسته از اقدامات او را از مسیر منحرف کرده،حرکتش را کند کرده و یا حتی باعث شتاب گرفتنش شده است، کارآفرین نیاز دارد تا کشف کند که آیا در مسیر رشد کسب و کاری پایدار قرار دارد یانه و تنها ابزار این تشخیص برای او همین “یادگیری” است.

خلاصه تکلیف چیست “یادگیری” ضامن بقای کسب و کار است یا بهانه ای برای فرار از افسردگی پس از شکست؟

اریک ریس در مدل نوپای ناب مفهوم “یادگیری معتبر” را بیان می‌کند و آن را نوش دارو بعد از مرگ سهراب یا یک داستان جذاب برای پنهان کردن شکست نمی‌داند، بلکه یادگیری معتبر را روشی دقیق برای نشان دادن پیشرفت در شرایط عدم قطعیت که ویژگی جدانشدنی از کسب و کارهای نوپا است می‌داند.

یادگیری معتبر یا Validated Learning یک اقدام خاص نیست بلکه فرایندی است شامل مجموعه‌ای از اقدامات که به صورت تجربی نشان می‌دهد یک تیم حقایقی ارزشمند در مورد حال و آینده کسب و کار نوپایش کشف کرده است. این فرایند واقعی‌تر، دقیق‌تر و سریع‌تر از پیش بینی بازار یا فرآیند کلاسیک تهیه طرح کسب و کار است. علاوه بر این یادگیری معتبر پادزهری است برای مشکل مهلک، اجرای موفقیت آمیز برنامه هایی که محکوم به شکست هستند!

یادگیری معتبر اساسی ترین اصل مدل نوپای ناب است که توسط اریک ریس تدوین شده است.

اولین پرسش کارآفرینی که از مدل نوپای ناب پیروی می‌کند باید این باشد که کدام اقدامات و فعالیت‌ها خالق ارزش بوده‌اند و کدام یک هدر دهنده و اتلاف‌کننده منابع، پر رنگ کردن این پرسش در ذهن کارآفرین باعث می‌شود تا شناسایی و حذف فعالیت‌های اتلاف کننده رفته رفته به صورت سیستماتیک صورت بپذیرد.

تویوتا با مدل تولید ناب که پدر معنوی نوپای ناب است توانست اتلاف‌های موجود در فرایند تولید را شناسایی و حذف کرده و سالیان سال در صنعت اتومبیل یکه تازی کند.

یکی از وجوه تمایز مدل تولید ناب و نوپای ناب در این است که در کسب و کارهای تولیدی برای مشتریان اهمیتی ندارد که یک محصول چگونه مونتاژ می‌شود و فقط مهم این است که درست کار کند،اما در کسب و کارهای نوپا این که مشتری چه کسی است و چه چیزی را ارزش می‌پندارد کاملا نا مشخص است و این تنها بخشی از عدم قطعیتی است که مدام به آن اشاره می‌کنیم و آن را بخش جدایی ناپذیر این کسب و کارها می‌دانیم.

اریک ریس معتقد است در یک کسب و کار نوپا باید “ارزش” را باز تعریف کنیم تا سپس پی ببریم کدام اقدامات در راستای خلق ارزش قرار دارند و کدام اقدامات فقط منجر به اتلاف منابع شده‌اند. در این قسمت از خلاصه کتاب نوپای ناب پی بردیم که توسعه محصول صرفا تحویل به موقع محصولات و ویژگی‌ها با بودجه برنامه ریزی شده نیست بلکه بسیار پیچیده تر از آن است و باید همواره به شناسایی و حذف منابع اتلاف کننده پرداخت تا یادگیری معتبر تمام و کمال رخ دهد و باعث رشد پایدار کسب و کار نوپا شود.

اریک ریس در کتاب نوپای ناب کارآفرینی را خیلی عام تر تعریف می‌کند، او معتقد است هر کس که مواد خام نوآوری یعنی ساختار تیمی مناسب، کارکنان خوب، چشم انداز قوی برای آینده و تمایل برای پذیرش ریسک را داشته باشد کارآفرینی بالقوه است خواه در گاراژ خانه اش باشد خواه در یک سازمان عریض و طویل.او با این تعریف توجه ویژه ای به مفهوم کارآفرینی سازمانی می‌کند و آن را یکی از ملزومات بقای سازمان‌های بزرگ می‌داند.

حالا که کمی با ویژگی‌های کارآفرین آشنا شدیم بد نیست نگاهی هم به تعریف کسب و کار نوپا یا استارتاپ بیاندازیم.اریک ریس در این کتاب تعریفی ارائه می‌دهد که تک تک اجزای آن پر اهمیت است و نمی‌شود از آن گذشت، بنابراین خلاف روال همیشگی ناچارا عین عبارت را برایتان روایت می کنیم:

“کسب و کار نوپا،موسسه‌ای انسانی است که برای ایجاد یک محصول یا خدمت جدید در شرایط عدم قطعیت فراوان طراحی شده است.”

او نوپای ناب را مجموعه‌ای از تکنیک‌ها برای بالا بردن شانس موفقیت یک کسب و کار نوپا یا استارتاپ می‌داند که می‌تواند به کمک کارآفرین بیاید.

معمولا وقتی افراد تصمیم می‌گیرند تا کسب و کاری نوپا راه بیاندازند آنقدر به سمت محصول یا خدمتی که بناست ارائه دهند متمایل می‌شوند که فراموش می‌کنند یک کسب و کار نوپا بسیار فراتر از این است و ماهیتی انسانی دارد، ماهیت انسانی یعنی این که این شرکت قرار است با انسان ها تعامل کند، هم از درون و هم از بیرون و این شروع ماجرای پیچیده راه اندازی یک کسب و کار نوپا است.

با توجه به این نکته اریک ریس تعریفی گسترده تر از محصول دارد و معتقد است هر منبعی از ارزش برای مردم را می توان محصول دانست.

این تعاریف بسیار مهم وهمگی لازمه فهم مدل نوپای ناب هستند، یکی دیگر از این تعاریف مهم تعریف نوآوری است.نوآوری می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد، اکتشافات علمی بدیع، استفاده از فن آوری موجود در کاربردی جدید، بهره بردن از یک مدل کسب و کار جدید و یا حتی ارائه محصول یا خدمت در مکانی جدید یا به آن دسته از مشتریان که در گذشته کمتر مورد توجه بودند.

وقتی نوآوری را اینطور تعریف کنیم و این عبارات را در کنار مفهوم کارآفرینی سازمانی که بالاتر به آن اشاره کنیم قراردهیم بهتر درک خواهیم کرد که حتی سازمان های بزرگ چقدر در معرض فرصت‌های کارآفرینانه قرار می گیرند.

از طرفی با این تفاسیر ناکارآمدی ابزارهای مدیریت عمومی برای کسب موفقیت در این شرایط مبهم و متلاطم بیشتر به چشم می‌آید و نیاز به مدل نوپای ناب بیشتر حس می‌شود.

قسمت دوم خلاصه کتاب نوپای ناب lean startup از اریک ریس

وقتی در مورد کارآفرینی صحبت می‌کنیم منظورمان صرفا خلق یک محصول یا خدمت نیست بلکه وجوه مختلف یک کسب و کار که در قالب یک سازمان هرچند کوچک که محصول یا خدمتی جدید ارائه می‌کند را مد نظر داریم. وقتی به کارآفرینی از این منظر نگاه کنیم با مسائل و چالش‌های به مراتب بیشتر و پیچیده تر از قبل مواجه می‌شویم، مسائل نیروی انسانی و رهبری سازمان، بروکراسی، مسائل حقوقی و مالکیت معنوی، چرخه‌های نوآوری و هزاران مسئله چالش برانگیز دیگر.

مدیریت سنتی برای بسیاری از این چالش‌ها راهکار‌هایی ارائه کرده است که این راهکار‌ها سال‌ها مورد استفاده قرار گرفته اند، اما اغلب آن‌ها با روح کسب و کار‌های نوپا که آمیخته با نوآوری و خلاقیت است در تعارض قرار دارند. مثلا در روش‌های سنتی مدیریت منابع انسانی می‌بینیم که کارمندان موظف هستند تا در ساعتی خاص در سازمان حاضر باشند و تا پایان ساعت کاری از پیش تعیین شده در سازمان بمانند و به انجام امورات سازمان بپردازند و اگر خیلی بخواهیم امروزی رفتار کنیم، گوشه چشمی هم به اثربخشی و کارایی آنها خواهیم داشت .

شاید این روش مدیریت منابع انسانی و این نظم و دیسیپلین برای سال‌های دور و کار کردن در یک کارخانه که تمام برنامه‌های کاری اش از پیش تعیین شده بود گزینه مناسبی می‌نمود اما به راستی برای فضای پر ابهام و پر تغییر کسب و کار های نوپا که نیازمند نوآوری و خلاقیت مداوم هستند نیز مناسب است؟

مثلا بهتر نیست ساعت کاری کارمندان شناوری بیشتری داشته باشد تا از توانایی آن‌ها بهتر استفاده شود؟

آیا این شناوری موجب بی نظمی و آشفتگی سازمان نمی‌شود؟

خلاصه باید در کجای این طیف متنوع قرار گرفت؟

متاسفانه طی سالیان گذشته سازمان‌ها معمولا از یک طرف این بام افتاده اند، یا آنقدر به نظم و دیسیپلین مدیریت سنتی تکیه کرده اند که نوآوری و خلاقیت بالکل از بین رفته و بنابراین سازمان کم کم رو به نابودی نهاده است یا آنچنان بی اهمیت به نظام‌های مدیریتی پیش رفته اند که طوفان آشفتگی سازمان را در نوردیده است. مثال ملموس تر برای همه‌ی ما در ایران، از این طرف بام سازمان‌های عریض و طویل و غالبا کم بازده دولتی هستند و از آن طرف بام هم کسب و کار‌های نوپایی که از مفهوم استارتاپ فقط مبل‌های رنگی رنگی و پلی استیشن بازی کردن وصرفا بوم کسب و کار مزین کردن را یاد گرفته اند در حالی که بین کسب و کارشان و یک پروژه درسی دانشگاه نمی توان تفاوت چندانی قائل شد.

طی سالیان گذشته ما همواره از فقدان یک چارچوب منسجم مدیریتی برای کسب و کارهای نوآورانه رنج برده ایم و این موضوع باعث اتلاف گسترده شده است، نه فقط اتلاف در منابع اقتصادی بلکه از آن مهمتر اتلاف در گرانبهاترین منابع تمدنی ما یعنی زمان، اشتیاق و مهارت.

اریک ریز این چارچوب را در قالب نوپای ناب (The lean startup) بیان کرده است،او نام نوپای ناب را از تولید ناب (Lean Product) گرفته است، تولید ناب روشی برای مدیریت تولید و عملیات بود که در کارخانه خودروسازی تویوتا(Toyota) تدوین شد و مورد استفاده قرار گرفت. تمرکز اصلی این روش بر فرایند‌های تعیین کننده و اساسی تولید و عملیات است تا اتلاف در منابع را به حداقل برساند. تولید ناب نشان می‌دهد کدام فعالیت‌ها ارزش آفرینی بیشتری دارند و باید بیشتر به آن‌ها توجه شود و کدام فعالیت‌ها اتلاف کننده اند و باید از آن‌ها پرهیز نمود.

پیشرفت در فرایندهای تولیدی با اندازه گیری شاخص هایی روشن مثل میزان تولید کالاهای با کیفیت و میزان اتلاف منابع، قابل سنجش و ارزیابی است اما در کسب و کار‌های نوپا چطور باید پیشرفت را اندازه گرفت؟

نوپای ناب “یادگیری معتبر(Validated learning)” را شاخص سنجش پیشرفت در کسب و کار‌های نوپا می‌داند و معتقد است با مبنا قرار دادن این شاخص می‌توان اتلاف منابع در کارآفرینی را کشف و حذف کرد.

متاسفانه بسیاری از کسب و کار‌های نوپا تصادفا چیزی را می‌سازند که کسی آن را نمی‌خواهد؛ حالا فکر کنید در چنین شرایطی که اقبالی به محصول شما نیست چه اهمیتی دارد که توسعه آن را سر موعد و با بودجه تعیین شده انجام داده باشید یا نه.

اریک ریز در نوپای ناب هدف یک کسب و کار نوپا را ساختن چیزی می‌داند که مشتریان آن را بخواهند و حاضر باشند برای آن مبلغی پرداخت کنند، اما چطور باید بفهمید چیزی که در حال خلق آن هستید واقعا چیزی است که خواهان زیادی دارد و مشتریان حاضرند برای آن پول پرداخت کنند یا نه؟

هیچ کس نمی داند، بنابراین نوپای ناب چیزی شبیه به آزمون و خطا (Try and Error) را به شما پیشنهاد می‌کند اما نه به صورت کورکورانه بلکه با روشی علمی و با اندازه گیری‌های دقیق و مداوم تا به سرعت جایگاه حقیقی کسب و کار نوپای خود را در بازار پیدا کنید. ارزشمندترین منبع ما در دنیای پر از تحول امروز زمان است پس باید تا حد امکان سریع باشیم، به همین خاطر رویکرد نوپای ناب بر تکرار های سریع تاکید دارد و همزمان به بینش مشتری، آرمان بزرگ و بلند پروازی نیز توجه می‌نماید.

قسمت اول خلاصه کتاب نوپای ناب lean startup از اریک ریس

وقتی لیست برترین شرکت‌ها به لحاظ ارزش بازار یا  market cap را در ۳۰ سال اخیر بررسی می‌کنیم،برخی نکات جالب توجه به نظر می آیند. حدود سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ غالبا شرکت های حوزه انرژی (نفت و گاز) و شرکت‌های مخابراتی بیشترین سهم را در این لیست داشتند، این شرکت‌ها قدمت بسیار زیادی دارند و حتی قدمت برخی از آن‌ها به بیش از ۱۰۰ سال می رسد، اما از حوالی سال ۲۰۰۰ شرکت‌های جدیدی در این لیست ظاهر می‌شوند که قدمتی کمتر از ۱۰ سال دارند و این سوال را ایجاد می‌کنند که به راستی چطور مسیری که آن شرکت‌های سنتی در بازه زمانی حدودا یک قرن طی کرده‌اند و توفیقاتی که در طول این همه سال به دست آورده‌اند توسط این کسب و کارهای نوپا طی چندسال طی می‌شود و بدست می‌آید؟

بگذارید برای روشن تر شدن این موضوع یک مثال ملموس تر بزنیم؛

شرکت هتل‌های هیلتون نام پرآوازه در صنعت هتل‌داری است و در بازار گردشگری شناخته شده است،  این شرکت قدمت بیش از صد سال دارد و ۱۷۰هزار کارمند را به استخدام خود در آورده است و تا ۵۰۰۰ واحد برای اسکان متقاضیان در سر تا سر دنیا فراهم کرده است، در مقابل Airbnb که تنها ۱۲ سال از تاسیس آن می‌گذرد و تنها ۲۰۰۰ کارمند دارد قادر است تا ۱٫۲ میلیون واحد برای متقاضیان اسکان فراهم کند. این مثال مشتی از خروار شرکت‌های نوپای دیروز و غول‌های چند میلیون دلاری امروز است که یا رقبای سنتی خود را از پا درآورده‌اند و یا به زودی این کار را انجام خواهند داد. بنابراین برای پی بردن به اسرار این شرکت‌ها نیاز داریم تا این سوال را مطرح کنیم که به راستی چطور این شرکت‌ها ره صد ساله را یک شبه که نه ولی در مدت کوتاهی طی کرده اند؟

پاسخ یک خطی به این پرسش این است که شیوه راه اندازی کسب و کار‌های سنتی برای دنیای امروز که با سرعتی سرسام آور در حال تغییر است بیش از حد کند است.

اریک ریز در کتاب نوپای ناب (The lean startup) روش‌های سنتی راه اندازی کسب و کار را زیر سوال می‌برد و نشان می‌دهد که این روش‌های قدیمی در دنیای امروز چطور می‌توانند موجب اتلاف وقت و سرمایه شوند. اریک ریز در نوپای ناب فقط روش‌های سنتی را نفی نمی‌کند بلکه راهکارهای اساسی برای ایجاد، هدایت و رشد کسب و کارهای نوین ارائه می‌کند. علاوه بر این او معتقد است «کارآفرین» عنوان نیست که فقط به افرادی که در تلاش برای راه اندازی کسب و کاری مستقل هستند اختصاص داشته باشد و هم ردیف این مفهوم، کارآفرینی سازمانی را ارائه می‌کند.

اریک ریز، نوپای ناب را بر اساس پنج اصل بنیادین بنا نهاده است که آن ها را اجمالا بررسی می کنیم:

۱- کارآفرینان همه جا هستند:

او معتقد است کارآفرین کسی است که در حال ارائه محصول یا خدمت جدید در شرایط عدم قطعیت است، خواه در یک گاراژ کارش را آغاز کند خواه در سازمانی عریض و طویل.

۲-کارآفرینی مدیریت است:

یک کسب و کار نوپا بیش از یک محصول است و موفقیت آن نتیجه مدیریت فرآیندها و رهبری افراد است.

۳- یادگیری معتبر(validated learning):

در دنیایی که امروز در آن زندگی می‌کنیم به خاطر سرعت زیاد تغییرات در آن، نه یک ایده جذاب ضامن موفقیت یک کسب و کار است و نه تکنولوژی پیشرفته، نه بودجه‌های کلان و نه حتی یک تیم عالی،بلکه « یادگیری معتبر »است که میزان توفیق در آن میتواند کسب و کار نوپا را به موفقیت برساند یا نابود کند.

۴-ساخت، اندازه گیری، یادگیری:

یادگیری معتبر که در مورد قبل به آن اشاره کردیم، اجزایی دارد که عبارتند از ساخت، اندازه گیری و یادگیری، در این فرایند فعالیت پایه‌ای یک کسب و کار نوپا تبدیل ایده به محصول، اندازه گیری نحوه تعامل با مشتری و سپس یادگیری است تا در چرخش ها (pivots) مسیر را به درستی تشخیص دهد. همه ی اجزای نوپای ناب برای شتاب دادن به این چرخه بسیج می‌شوند.

۵- حسابداری نوآورانه:

در مرحله قبل،از اندازه گیری سخن به میان آمد ،در کسب و کار‌های سنتی این اندازه گیری معمولا با حسابداری و قواعد کلاسیک رایج آن صورت می گیرد، اما حسابداری کسب و کار‌های نوپای باید شاخص‌ها و روش‌های مختص خود را داشته باشد و اسلوبی متفاوت ایجاد کند، به این اسلوب متفاوت “حسابداری نوآوری” گفته می‌شود.

خواندن این کتاب باعث می‌شود تا نگاهی متفاوت به کارآفرینی در دنیای پر سرعت امروز پیدا کنید و از منابع خود بهتر و بهینه تر بهره مند شوید.منتظر انتشار قسمت‌های بعدی خلاصه کتاب نوپای ناب از سایت 100 استارت آپ باشید.